Alacaklı ile borçlu arasındaki borç ilişkilerinde sıklıkla karşılaşılan hukuki yollardan biri itirazın iptali davasıdır. Borçlunun haksız yere takibe itiraz etmesi halinde alacaklının başvurabileceği bu dava türü, alacağın tahsilini sağlamak adına önemli bir araçtır. Bu makalede, itirazın iptali davasının ne olduğu, hangi şartlarda açılabileceği ve dava sürecine ilişkin merak edilen başlıklar ele alınacaktır.
İtirazın İptali Davası Nedir?
İtirazın iptali davası, borçlunun ilamsız takibe itiraz etmesi üzerine alacaklının açtığı ve alacağın varlığını mahkeme kararıyla tespit ettirmeyi amaçlayan bir davadır. Alacaklı, borçlunun itirazı nedeniyle duran takibi yeniden başlatmak istiyorsa bu davayı açmak zorundadır. Bu dava ile alacaklı, borcun varlığını ispatlar ve mahkeme kararıyla birlikte yeniden icra takibine devam edebilir.
İtirazın İptali Davası Arabuluculuk Zorunlu mu?
İtirazın iptali davası arabuluculuk bakımından, davanın konusu dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır. Eğer uyuşmazlık, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamına giren bir ticari alacak veya iş ilişkisine dayalı bir alacak ise, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvuru zorunludur. Bu durum, dava şartı olarak kabul edilmektedir. Ancak genel borç ilişkilerinde arabuluculuk şartı aranmaz.
Dolayısıyla, dava konusunun niteliği önemlidir. Arabuluculuk şartının ihlali halinde, dava usulden reddedilecektir. Bu nedenle alacaklının, dava açmadan önce konunun arabuluculuk kapsamında olup olmadığını dikkatle değerlendirmesi gerekir.
İtirazın İptali Davası Görevli Mahkeme
İtirazın iptali davası görevli mahkeme bakımından, uyuşmazlığın niteliği belirleyici rol oynar. Genel kural olarak, bu davalara Asliye Hukuk Mahkemesi bakar. Ancak eğer dava konusu, ticari bir işlemden kaynaklanıyorsa ve taraflar tacirse, görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olacaktır.
Ayrıca, işçi ile işveren arasındaki alacak-ücret ilişkilerinden kaynaklanan durumlarda görevli mahkeme İş Mahkemesi olabilir. Davanın yanlış mahkemede açılması, usulden reddine neden olabileceğinden, görev hususuna özellikle dikkat edilmelidir.
İtirazın İptali Davası Süresi
İtirazın iptali davası süresi, İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesi uyarınca belirlenmiştir. Alacaklı, borçlunun takibe yaptığı itirazı kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde itirazın iptali davası açmak zorundadır. Bu süre, hak düşürücü niteliktedir. Yani 1 yıl içinde dava açılmazsa, itirazın iptali yoluna başvurulamaz.
Süresi içinde açılmayan davalar, esasa girilmeden reddedilir. Bu nedenle alacaklılar, itirazın kendilerine tebliğinden itibaren süreyi dikkatle takip etmelidir.
İtirazın İptali Davasında İspat ve Sonuçları
Alacaklı, itirazın iptali davası açarken, borcun varlığını somut delillerle ispatlamak zorundadır. Yazılı belgeler, tanık ifadeleri ve fatura gibi ticari kayıtlar, delil olarak kullanılabilir. Mahkeme, alacağın varlığına kanaat getirirse borçlunun itirazını iptal eder ve takibin devamına karar verir.
Mahkeme ayrıca, borçlunun kötü niyetli olduğunu tespit ederse, alacaklının talebi üzerine borçlunun %20’den az olmamak üzere inkâr tazminatı ödemesine karar verebilir. Bu tazminat, borçlunun sırf takibi uzatmak amacıyla itiraz ettiğini gösteren önemli bir sonuçtur.
Kötü Niyet Tazminatı (İnkâr Tazminatı)
İtirazın iptali davası sonucunda mahkeme, borçlunun itirazını haksız ve kötü niyetli bulursa, alacaklının talebi üzerine borçlu aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedebilir. Bu tazminat, İcra ve İflas Kanunu’nun 67/2. maddesine göre, alacak miktarının en az %20’si oranında belirlenir.
Kötü niyet tazminatı, borçlunun alacağın varlığını bildiği veya bilebilecek durumda olduğu hâlde sırf zaman kazanmak ya da alacaklının süreci uzatmasını sağlamak amacıyla itiraz ettiğinin tespiti hâlinde uygulanır. Bu tazminat, alacaklıya maddi kazanç sağlamaktan ziyade, borçluyu caydırıcı bir yaptırım olarak öngörülmüştür.
Tazminat kararı verilmesi için, alacaklının mutlaka bu konuda talepte bulunması gereklidir. Mahkeme kendiliğinden inkâr tazminatına hükmedemez. Bu nedenle, dava dilekçesinde açıkça kötü niyet tazminatı talebi yer almalıdır.
İtirazın İptali Davası Dilekçe Örneği
………….. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ’NE
(Dava konusuna göre değişkenlik gösterir)
DAVACI : [Ad Soyad – T.C. Kimlik No – Adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad – Baro Sicil No – Adres]
DAVALI : [Ad Soyad – T.C. Kimlik No – Adres]
KONU : Davalının ilamsız takibe yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, %20 oranında inkâr tazminatına hükmedilmesi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR :
- Müvekkil ile davalı arasında 01.02.2024 tarihli borç ilişkisi kapsamında, davalı tarafından imzalanmış 100.000 TL bedelli senet bulunmaktadır. Bu senet, vadesinde ödenmediğinden dolayı 10.03.2024 tarihinde X İcra Müdürlüğü’nün 2024/xxxx E. sayılı dosyası ile ilamsız takip başlatılmıştır.
- Davalı, yasal süresi içerisinde itiraz ederek borca itiraz etmiş ve takip durmuştur.
- Oysa ki, söz konusu borç gerçektir. Davalı borçlu, bu borca itiraz ederek kötüniyetli davranmıştır. İtirazı haksız olup sırf takibi sürüncemede bırakmak amacıyla yapılmıştır.
- Müvekkil, alacağının tahsili amacıyla işbu davayı açmak zorunda kalmıştır. Müvekkil, alacağını senetle ispatlayacaktır.
HUKUKİ NEDENLER : İİK md. 67, HMK, TBK ve ilgili sair mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER :
- X İcra Müdürlüğü 2024/xxxx E. sayılı takip dosyası,
- 01.02.2024 tarihli senet,
- Noter belgeleri,
- Tanık beyanları (varsa),
- Her türlü yasal delil.
SONUÇ VE TALEP : Yukarıda arz ve izah olunan nedenlerle;
- Davalının X İcra Müdürlüğü’nün 2024/xxxx E. sayılı dosyasındaki itirazının iptali ile takibin devamına,
- Asgari %20 oranında inkâr (kötü niyet) tazminatına hükmedilmesine,
- Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.
Tarih: … / … / 2025
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad]
(İmza)
Sonuç
İtirazın iptali davası, alacaklının hakkını mahkeme yoluyla korumasını sağlayan etkili bir yoldur. Ancak bu süreçte arabuluculuk şartı, görevli mahkeme ve sürelere dikkat edilmesi büyük önem taşır. Aksi halde, dava reddedilebilir ve alacaklı, alacağını tahsil etmekte gecikme yaşayabilir.
Alacaklılar açısından, itirazla duran takibe karşı etkin bir hukuki mücadele aracı olan itirazın iptali davası, doğru zamanda ve doğru usulle açıldığında alacağın tahsili için güçlü bir zemindir. İtirazın iptali davası talepleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.