Giriş
Havayolu taşımacılığı, ulaşım sektörünün hızla gelişen bir alanı olup, ulusal ve uluslararası seyahatlerde milyonlarca yolcuya hizmet vermektedir. Ancak, uçuş iptalleri, gecikmeler veya uçağa kabul edilmeme gibi durumlar, yolcuların mağduriyet yaşamasına neden olabilmektedir. Bu bağlamda, Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik, yolcuların haklarını koruma altına almak için yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik, yolcuların haklarını detaylı şekilde düzenleyerek, havayolu şirketlerinin sorumluluklarını belirlemektedir.
Yönetmeliğin Amaç ve Kapsamı
Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik, yolcuların uçuş iptalleri, gecikmeler ve uçağa kabul edilmeme gibi durumlarda sahip oldukları asgari hakları tanımlamayı amaçlamaktadır. Yönetmelik, Türkiye’deki havaalanlarından hareket eden veya Türkiye’ye iniş yapan uçuşları kapsar. Ayrıca, paket tur sözleşmeleri ile düzenlenen uçuşlar hariç olmak üzere, ücretsiz biletlerle seyahat eden yolcular dahi bu kapsamda değerlendirilmektedir.
Yolcu Haklarının Belirlenmesi
Yönetmelik, havayolu yolcularının haklarını aşağıdaki başlıklar altında düzenler:
Tazminat hakkı: Havayolu ile seyahat eden yolcuların haklarına dair yönetmelik 8. Maddesi kapsamında düzenlenmiştir. Bu madde kapsamında iç hatlarda yapılan yolculuklarda 7. maddede belirlenen uçuşların 3 saat ve daha fazla süre ile ertelenmesi durumunda 100 avro tazminat ödenmesi ön görülmüştür. Bununla birlikte yurt dışı uçuşlar bakımından;
a) 1500 kilometre veya daha kısa tüm uçuşlar için 250 Avro,
b) 1500 ile 3500 kilometre arası uçuşlar için 400 Avro,
c) 3500 kilometreden daha uzun uçuşlar için 600 Avro, tutarında tazminat verilmesi 10.12.2024 tarihli 32748 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan değişiklik ile yürürlüğe girmiştir.
Geri ödeme ve güzergâh değişikliği hakkı: Yönetmeliğin 9. Maddesi kapsamında geri ödeme veya güzergah değiştirme hakkı tanınmıştır;
a) seyahatin yolcu için tamamlanmasının bir anlamı kalmaması durumunda tamamı veya bir kısmı için satın alınan bilet ücretlerinin tamamının satın alınmış olduğu fiyat üzerinden yönetmelikte belirlenen yöntemlerle iadesi düzenlenmiştir. Yolcu havayolu şirketi ile karşılıklı mutabakat sağlar ise seyahat çeki gibi ödemeler de geçerli olabilir. Bu madde paket tur sözleşmelerine de uygulanır.
b) benzer koşullarda en erken fırsatta son varış yerine güzergah değişikliği yapılması,
c) Son varış yerine, boş koltuk durumuna bağlı olacak şekilde yolcunun talep edeceği sonraki bir tarihte benzer koşullarla ulaşımın sağlanmasını talep edebilir.
Bu maddede yer alan bir diğer önemli düzenleme de seyahat edilecek şehirde birden fazla havalimanı olması durumudur. Bu durumda aynı şehirde yer alan başka havalimanı üzerinden yolculuğun tamamlanması durumunda transfer ücreti havayolu şirketi tarafından karşılanır.
Hizmet hakkı: Yönetmeliğin 10. Maddesi kapsamında gecikme sürelerine bağlı olarak içecek, yemek, konaklama gibi hizmetlerin ücretsiz sağlanması öngörülmektedir. Bekleme süresi baz alınarak;
1) İki ile üç saat arası gecikmelerde, makul ölçüde sıcak ve soğuk içecekler,
2) Üç ile beş saat arası gecikmelerde sıcak ve soğuk içecekler ile günün zamanına göre kahvaltı veya yemek,
3) Beş saat ve üzeri gecikmelerde sıcak ve soğuk içecekler ile günün zamanına göre kahvaltı veya yemek, ilave sıcak ve soğuk içecekler ile ilave hafif ara yemeği verilmelidir.
b) Bir veya daha fazla gece konaklamanın gerekli hale geldiği durumlarda veya yolcu için ilave bir konaklamanın gerekli hale geldiği durumlarda, otelde veya uygun bir konaklama tesisinde konaklama.
c) Havaalanı ve konaklama yeri (otel veya benzeri) arasındaki ulaşım.
(2) Birinci fıkrada belirtilen hizmetlere ilaveten, yolculara ücretsiz olarak süre kısıtlaması olmaksızın iki telefon görüşmesi, faks mesajı veya eposta hizmeti teklif edilmesi zorunludur.
Hareket kabiliyeti kısıtlı olan kişiler bakımından Uçuşu icra eden hava taşıma işletmesi, özellikle hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler ve refakatçileri ile tek başına seyahat eden çocukların bu maddede belirtilen ihtiyaçlarının karşılanmasısırasında özel ilgi göstermek zorundadır.
Hakların Doğumuna Sebep Olan Durumlar
Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik, yukarıda yer verilen hakların doğumuna sebep olarak uçağa kabul edilmeme, uçuşların iptali ve uçuşların tehiri yani rötar hallerini düzenlemiştir. Yolculara tanınan haklar somut olayın koşullarına göre yönetmelik kapsamında belirlenir.
Yönetmeliğin Önemi ve Uygulama Alanı
Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik, uluslararası standartlara paralel olarak hazırlanmış olup, Avrupa Birliği mevzuatı ile uyum göstermektedir. Yönetmelik, yolcu mağduriyetlerini asgariye indirmeyi hedeflerken, havayolu şirketlerine de belirli yükümlülükler yüklemektedir. Örneğin, yolculara haklarını bildirme zorunluluğu, şirketlerin şeffaf bir şekilde hareket etmesini sağlar.
Sonuç
Sonuç olarak, Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik, havayolu taşımacılığında yolcuların haklarını koruma altına alan önemli bir düzenlemedir. Yönetmelik, yolcu ve havayolu şirketleri arasında dengeyi sağlayarak mağduriyetleri azaltmayı amaçlamaktadır. Yeni yayımlanan düzenleme ile 3 saat ve daha uzun süre ile yönetmelikle belirlenen nedenlerle rötar olması durumunda yolcuların tazminat hakkı yönetmelik kapsamına eklenmiştir. Güncel hukuki gelişmeler için sitemizin blog bölümünü takip ediniz.