İşe Dönüş Davası Şartları
İş hukuku kapsamında çalışanların haklarının korunması amacıyla öngörülen önemli mekanizmalardan biri de işe dönüş davasıdır. Bu dava, haksız ya da hukuka aykırı bir şekilde işten çıkarılan çalışanların işe iadesini sağlamak için açılan bir dava türüdür. Bu makalede, işe dönüş davası şartları ile ilgili temel hukuki şartlar ve alt başlıklar kısaca ele alınacaktır.
İşe Dönüş Davası Açma Süresi
İşe dönüş davası şartları bakımından en önemli unsurlardan biri süredir. Kanun koyucu işe iade davası açabilmek için belirli süreler öngörülmüştür. İşe dönüş davası açma süresi İş Kanunu kapsamında düzenlenmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 20. maddesine göre, işten çıkarılan çalışan, fesih bildiriminin kendisine tebliğinden itibaren 1 ay içerisinde arabuluculuk sürecini başlatmak zorundadır. Arabuluculuk süreci anlaşmama ile sonlanır ise işe dönüş davası açma süresi bakımından 2 haftalık sürede işçi dönüş davasını açmak zorundadır. Bu süre hak düşürücü niteliğindedir; yani işe dönüş davası açma süresini kaçıran çalışan bu hakkını kaybeder. Bu bakımdan işe dönüş davası açma süresi dava şartıdır.
İşe Dönüş Davası Süresi
İşe dönüş davası süresi, genel olarak hızlandırılmış bir prosedür içermektedir. İşe dönüş davası süresinin kısa tutulması ile amaç işçinin hakkına bir an önce kavuşmasıdır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’na göre, davanın mümkün olan en kısa sürede sonuçlandırılması amaçlanır. İlk derece mahkemesi tarafından verilen kararın ardından taraflar, karara itiraz etmek istediklerinde bölge adliye mahkemelerine (istinaf) başvurabilirler. Genel olarak, dava süreci 2-6 ay arasında tamamlanabilmektedir, ancak istinaf ve temyiz süreçleri bu süreyi uzatabilir. İşe dönüş davası süresinin kısalmasında duruşmaların aksamaması, delillerin zamanında sunulması gibi unsurlar önem arz eder. Yine işe dönüş davası süresi bakımından arabuluculuk yolunun da vakitlice tüketilmesi önemlidir. İşe dönüş davası şartları bakımından hızlı sürede yargılamanın tamamlanmasında taraflara da görev düşmektedir.
İşe Dönüş Davası Tazminat
İşe dönüş davası tazminat bakımından iki önemli sonuç doğurur. İşe dönüş davası tazminat bakımından boşta geçen süre tazminatı ile işçinin işe iade kararı aldıktan sonra işverene başvurması ve işverenin işçiyi başlatmaması ile işe başlatmama tazminatları gündeme gelir.
Dava sonucunda mahkeme, feshi haksız veya hukuka aykırı bulursa, çalışanın işe iadesine karar verir. Ancak işveren, çalışanı işe başlatmak zorunda değildir. Bu durumda, işveren çalışanı işe başlatmamayı tercih ederse, mahkeme tarafından belirlenen işe başlatmama tazminatını ödemekle yükümlü olur. Bu tazminat, çalışanın 4 ila 8 aylık brüt ücret tutarında belirlenir. İşe dönüş davası tazminat yönü ile işçinin kıdemi önem arz eder. İşe iade bakımından uygulamada genellikle 4-6 aylık brüt ücret tutarında tazminat verilmektedir.
Bununla birlikte işe dönüş davası tazminat yönü ile boşta geçen süreler neticesinde işçilik alacaklarında farklılık oluşabilir. Örneğin kıdem süresi uzayabilir.
İşe Dönüş Mahkemesi
İşe dönüş mahkemesi, iş mahkemelerinde görülmektedir. İşe dönüş mahkemesi, çalışanın işyeri adresinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabilir. Davada, çalışanın işten çıkarılma gerekçesinin hukuki bir dayanağının olup olmadığı incelenir. Özellikle, fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli olup olmadığı gibi hususlar mahkeme tarafından değerlendirilir. İşe dönüş mahkemesi bu bakımdan davayı ivedilikle inceleyerek karara bağlar. İstinaf yoluna gidilmesi durumlarında ise işe dönüş mahkemesi kararları Bölge Adliye Mahkemeleri ve Yargıtay denetimlerinden geçer. Bu bakımdan yasal sınırlar önemlidir.
İşe Dönüş Tazminatı
İşe iade davası şartları bakımından önemli bir unsur işe dönüş tazminatı için öngörülen 6 aylık kıdeme sahip olma ve iş veren vekili olmama şartıdır. İşe dönüş tazminatı, çalışanın işe başlatılmaması durumunda ödenir. Bu tazminat, İş Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca belirlenir ve çalışanın kıdemi, üreti ve işten çıkarılma sebepleri dikkate alınarak hesaplanır. Tazminat miktarı mahkeme kararıyla kesinleştirilir ve işveren tarafından çalışana ödenmek zorundadır.
Sonuç
İşe iade davaları seri yargılama usulü ile görülen, sıkı süre şartları öngörülmüş olan ve işçinin 6 ay kıdem, işveren vekili olmama gibi belirli durumları taşıması gereken bir dava türüdür. Bu bakımdan alanında uzman bir işçi avukatı ile çalışmak önem arz eder. İşe dönüş davası şartları bu yazı kapsamında kısaca özetlenmiştir.
Kaynaklar
- 4857 Sayılı İş Kanunu
- Adalet Bakanlığı Resmi Web Sitesi
İşe iade davalarına ve işe dönüş davası şartlarına ilişkin detaylı inceleme içeren makalemiz için tıklayınız. Süreçlerinizi başlatmak için hukuk ofisimiz ile iletişime geçebilirsiniz. Sorularınız için yorum kısmını kullanabilirsiniz.